Przejdź do głównej treści Przejdź do wyszukiwarki

Alkoholizm - powszechny problem społeczny

Utworzono dnia 18.08.2021

Obraz człowieka pijanego, zataczającego się na ulicy, tak mocno wtopił się w naszą codzienność, że coraz trudniej uświadamiamy sobie wagę i skalę problemu, jakim jest alkoholizm. Tymczasem na całym świecie z powodu tej choroby cierpi blisko 140 mln osób. W Polsce grupę uzależnionych szacuje się na około 860 tys. (w tym 707 tys. to mężczyźni i 153 tys. to kobiety), zaś liczbę pijących w sposób ryzykowny i szkodliwy na prawie 4 mln. Można by powiedzieć, że to tylko liczby, jednak za tymi liczbami stoi zawsze konkretny człowiek. Dlatego warto już na wstępie podkreślić, że alkoholizm jest zjawiskiem patologicznym niszczącym człowieka we wszystkich aspektach jego osobowości.
Jest chorobą prowadząca do degradacji życia psychicznego, duchowego i moralnego, zaburzającą więzi interpersonalne oraz normalne funkcjonowanie w społeczeństwie, wreszcie tak głęboko zaburzającą świadomość i wolność, że dla wielu uzależnionych okazuje się chorobą śmiertelną. Rosnąca skala alkoholizmu, a także jego wielowymiarowe konsekwencje, uzasadniają potrzebę pogłębionej analizy zjawiska.

Chemicy rozpoznają różne rodzaje alkoholi, ten najpopularniejszy  wykorzystywany w celach spożywczych nosi nazwę alkoholu etylowego. To bezbarwna i przejrzysta ciecz,
o charakterystycznym zapachu i smaku uzyskiwana w wyniku fermentacji surowców zawierających cukier. Spotykany jest w produktach o różnorodnej barwie i konsystencji oraz mniejszej lub większej procentowej zawartości, zawsze jednak pozostaje tą sama substancją, o tych samych właściwościach.           

Reakcja na działanie alkoholu etylowego zdeterminowana jest wieloma różnorodnymi czynnikami, takimi jak: ilość, moc i gatunek spożywanego trunku, płeć, wiek i waga osoby pijącej, tempo picia, temperatura otoczenia oraz stan zdrowia i cechy ustrojowe decydujące o wrażliwości na substancje.

Pomimo znacznej szkodliwości oraz zdecydowanie nieprzyjemnych objawów fizjologicznych i psychicznych wywołanych przez alkohol, jego spożycie stało się istotnym elementem naszego życia społecznego i silnie zakorzenionym obyczajem.

Szczególną cechą choroby alkoholowej jest to, że uzależniony zwykle nie dostrzega u siebie niepokojących objawów jak również grożącego mu niebezpieczeństwa. Tym samym nie podejmuje on wysiłków żeby się wyleczyć, przeciwnie –stara się ukryć chorobę nie tylko przed otoczeniem, ale i przed samym sobą.

Problemy zdrowotne.

Nieleczona choroba alkoholowa staje się przyczyną wyniszczenia organizmu, a w konsekwencji śmierci. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, iż 2,5 mln zgonów rocznie jest wynikiem nadmiernej konsumpcji alkoholu. Nieumiarkowane spożycie alkoholu negatywnie wpływa na homeostazę ustroju czyniąc go bardziej podatnym na infekcje i uszkodzenia. Jak pokazują dane statystyczne, alkohol przyczynia się do 4,5% światowej zachorowalności na różnego rodzaju choroby.

W dużym stopniu związane są one z:

 - układem pokarmowym – u alkoholików występuje upośledzenie funkcjonowania górnego odcinka przewodu pokarmowego, które najczęściej przejawia się w postaci zapalenia
i żylaków przełyku oraz owrzodzenia żołądka lub dwunastnicy. Długotrwałe picie alkoholu prowadzi do rozwoju marskości wątroby, co niewątpliwie jest najpoważniejszym schorzeniem. Choroba rozwija się u ponad 15% alkoholików i w 50% przypadków, przy braku rezygnacji z konsumpcji alkoholu, prowadzi do śmierci. U osób nadmiernie pijących dochodzi również do przewlekłego lub ostrego zapalenia trzustki;

- układem krążenia – nadużywanie alkoholu jest przyczyną podwyższonego ciśnienia tętniczego. Wysokie stężenie alkoholu we krwi negatywnie wpływa również na prace mięśnia sercowego –obserwuje się zaburzenia rytmu, które często stanowią bezpośrednią przyczynę zgonów. Istotnym problemem jest też alkoholowa kardiomiopatia;          

układem rozrodczym – intensywne spożywanie alkoholu może przyczynić się do zaburzeń hormonalnych. U mężczyzn obserwuje się obniżenie poziomu testosteronu. Skutkiem tego jest feminizacja cech męskich przejawiająca się obkurczaniem jąder, upośledzeniem wytwarzania nasienia, powiększeniem gruczołów piersiowych i zmianą owłosienia. Zmiany hormonalne u kobiet wpływają natomiast na zaburzenia cyklu menstruacyjnego, płodność oraz przedwczesną menopauzę. 

W rozwoju uzależnienia od alkoholu dochodzi do coraz większych zmian skórnych oraz zaburzeń w centralnym i obwodowym układzie nerwowym. Przewlekłe picie alkoholu zakłóca również funkcjonowanie układu odpornościowego, co przejawia się wzmożoną wrażliwością na choroby nowotworowe. Prowadzone w Polsce badania wskazują, że około 12% wszystkich nowotworów u mężczyzn i 3% zachorowań u kobiet uwarunkowana jest spożyciem alkoholu. Ludzie intensywnie pijący w większym stopniu zagrożeni są rakiem wątroby, żołądka, przełyku, części nosowej gardła, krtani, tchawicy, piersi oraz prostaty.

Problemy społeczne.

Nadużywanie alkoholu ma złożony i niezwykle destrukcyjny wpływ na funkcjonowanie społeczne człowieka. Dotkliwe konsekwencje przeważnie obejmują najważniejsze sfery życia:

 - sferę osobistą – rozpad ważnych więzi, utrata bliskich osób, rozpad małżeństwa, zawężenie życiowych celów i dążeń, wzrost agresji oraz przemocy, ubóstwo i drastyczne obniżenie się standardu egzystencji, trudności w kontaktach interpersonalnych i izolacja społeczna;

sferę zawodową – spadek kompetencji zawodowych, utrata wiarygodności, absencja w pracy i słabe jej wyniki, ryzyko zwolnienia czy zmniejszone szanse awansu;

sferę prawną – naruszanie prawa, popełnianie różnego rodzaju przestępstw i wykroczeń.

Dokładne oszacowanie rzeczywistych szkód społecznych jest niezwykle trudne. Z dotychczasowych danych statystycznych wynika, że aż 4 mln Polaków żyje w rodzinach, w których alkohol prowadzi do przemocy, zaniedbań, ubóstwa i demoralizacji. Blisko 2 mln dzieci cierpi z powodu choroby alkoholowej rodziców. Większość rozwodów (70%) ma podłoże alkoholowe. Alkohol, to również częsta przyczyna wypadków komunikacyjnych, utonięć i pożarów.

Nadużywanie alkoholu czy jego nałogowe picie są problemem ogólnospołecznym, z którym społeczeństwa nowożytne zmagają się od wielu lat. Ponieważ problem ten plasuje się na wysokich pozycjach w rankingu najczęstszych patologii, państwo prowadząc politykę społeczną jest zobligowane do minimalizowania jego skali. Zgodnie z treścią Konstytucji każdy człowiek ma prawo do zdrowia. Zawarte w przepisie pojęcie zdrowia należy rozumieć jako zabezpieczenie utrzymania stanu zdrowia oraz prowadzenie przez państwo działań profilaktycznych zapobiegających zagrożeniom, innymi słowy – dbałość o funkcjonowanie społeczeństwa wolnego od nałogów i problemów alkoholowych.